Als reactie op de Nederlandse oorlogsverklaring antwoordde de Japanse regering dat ze deze naast zich neer zou leggen, met de uitdrukkelijke mededeling dat alleen Engeland (plus dominions) en Amerika de vijanden waren. Het antwoord van de Nederlandse regering was dat, aangezien Nederland onafscheidelijk verbonden was met de VS en Engeland, de oorlogsverklaring gehandhaafd bleef.
Twee dagen na de Nederlandse oorlogsverklaring aan Japan ging Nederlands-Indië over tot de eerste oorlogshandelingen. Op 10 december 1941 landden Nederlandse KNIL-troepen in Singapore om de Engelsen bij te staan in hun strijd tegen de Japanners.
In december 1941 werden ook 9 Brewster 339D gevechtsvliegtuigen van 2-VLG-V, tezamen met 12 vliegers van de afdeling ML-KNIL, naar Kallang gestuurd om de Britten te helpen Singapore te verdedigen tegen de Japanners. Deze gevechtstoestellen waren uitgerust met bomrekken en konden dus tevens als duikbommenwerper worden ingezet. Tijdens verschillende operaties vanuit Singapore hebben de Nederlandse Brewsters diverse operaties uitgevoerd, waarbij onder andere een Japanse torpedobootjager tot zinken werd gebracht en vier Japanse vliegtuigen werden neergehaald.
Naast de Brewster gevechtsvliegtuigen werden er ook enkele bommenwerpers uit andere vliegtuiggroepen van het ML-KNIL ingezet ter verdediging van Singapore.
Ook de Koninklijke Marine kreeg na de Nederlandse oorlogsverklaring aan Japan opdracht om Japanse schepen aan te vallen om zodoende de te verwachte Japanse invasie in Malakka en Thailand te verstoren. Zo heeft de Nederlandse onderzeeboot O16 al één dag na de Nederlandse oorlogsverklaring vanuit Singapore jacht gemaakt op Japanse schepen in de Zuid-Chinese-Zee, waarbij op 10 december 1941 de volgende troepentransportschepen zijn beschadigd of tot zinken gebracht:
Beschadigd:
Ayatosan Maru (9788 ton)
Sakura Maru (7170 ton)
Gezonken:
Tosan Maru (8666 ton)
Asosan Maru (8812 ton)
Kinka Maru (9306 ton)
Pas op 19 december 1941 sloeg Japan voor het eerst terug met een bombardement op Pontianak (Borneo).
En op 10 januari 1942 landden de eerste Japanse troepen op Nederlands-Indische bodem in Tarakan (Borneo).
Na de Slag in de Javazee op 27 februari 1942 landden de Japanse troepen uiteindelijk op Java (1 maart 1942).
Klik HIER voor het filmpje met beelden van de Japanse landing op Java.
Op 9 maart 1942 capituleerde Nederlands-Indië.
Na de capitulatie verklaarde de Japanse regering in Tokio "dat als de Nederlandse oorlogsverklaring was uitgebleven de Japanse strijdkrachten Nederlands-Indië niet zouden hebben aangevallen. Dat die oorlogsverklaring alléén zelfs nog geen aanleiding voor Japan zou zijn geweest om aan te vallen. Maar dat de agressieve handelingen van Batavia na 8 december 1941 de Japanse actie onvermijdelijk hebben gemaakt".
Mevrouw Lilian Sluijter - secretaris van de 'Stichting Vervolgingsslachtoffers Jappenkampen 1942-1945' - schreef op 4 maart 2010:
Door die oorlogsverklaring werd Nederland actief betrokken bij het Aziatische deel van de Tweede Wereldoorlog en kon Japan vrijelijk aanvallen. Dit in tegenstelling tot de oorlog met Nazi-Duitsland, toen het neutrale Nederland in mei 1940 onverwacht door overrompeling erbij werd betrokken. Waarschijnlijk had de Nederlandse regering in ballingschap een te groot vertrouwen gehad in de militaire sterkte van de geallieerde bondgenoten de Verenigde Staten en Groot Brittannië.
Een ongelooflijke onderschatting van de feitelijke situatie. Amerika was zijn marinevloot kwijt en zonder vloot was het zeerijke gebied onmogelijk te verdedigen.
Groot Brittannië had zijn handen vol met de oorlogvoering tegen Duitsland in Europa. En de defensiecapaciteit van Nederlands-Indië was van nul en gener waarde als gevolg van de neutraliteitspolitiek die door het moederland ook aan het Nederlands-Indische gouvernement was opgelegd. Hierdoor was de Indische strijdmacht zowel qua personele bezetting als qua bewapening volstrekt onder de maat. De bezuinigingen die in 1927 als gevolg van de beruchte Vlootwet waren ingezet hadden van de Indische archipel een weerloze prooi gemaakt, die onmogelijk te verdedigen was. De oorlogsverklaring tegen het militaristische Japan, dat tot de tanden bewapend was, was dus een daad van pure zelfoverschatting.
Tot slot zou ik willen opmerken dat de toenmalige Nederlandse regering totaal niet bevoegd was om besluiten te nemen. Laat staan Japan de oorlog te verklaren. Door het schenden van artikel 21 van de grondwet ('In geen geval kan de zetel der Regering buiten het Rijk worden verplaatst') had de regering zich op 13 mei 1940 in feite opgeheven.
Klik HIER voor de bijzonderheden.
Gerard
